Trong dự án xây dựng, ngân sách không phải lúc nào cũng đứng yên. Tuy nhiên, cần phân biệt rất rõ hai tình huống sau.
- Tình huống thứ nhất là thay đổi cơ cấu bên trong cùng một phiên bản ngân sách.
- Tình huống thứ hai là thay đổi tổng giá trị ngân sách.
Bản chất của hai việc này hoàn toàn khác nhau. Do đó, ngân sách dự án cần được quản lý theo từng phiên bản và từng lần thay đổi.
Thay đổi trong cùng một phiên bản là thay đổi phương án thực hiện
Ví dụ giả định, tổng ngân sách dự án là 82 tỷ đồng. Ban đầu, ngân sách dự kiến gồm ba khoản sau:
- Khoản vật tư là 30 tỷ đồng.
- Khoản thầu phụ là 25 tỷ đồng.
- Các chi phí khác là 27 tỷ đồng.
Sau thời gian triển khai, Ban quản lý dự án nhận thấy có thể thay đổi phương án thi công. Ngoài ra, có thể thay đổi cách tổ chức nguồn lực hoặc chiến lược mua sắm. Khi đó, có thể điều chỉnh như sau:
- Khoản vật tư giảm 2 tỷ đồng.
- Khoản thầu phụ tăng 2 tỷ đồng.
Như vậy, tổng ngân sách vẫn giữ nguyên 82 tỷ đồng. Đây không đơn thuần là “chuyển tiền từ khoản này sang khoản khác”.

Thực chất, Ban quản lý dự án đang thay đổi phương án hoặc chiến lược thực hiện. Tuy vậy, Ban quản lý dự án vẫn cam kết hoàn thành dự án. Cam kết này nằm trong giới hạn ngân sách đã được phê duyệt.
Vì vậy, mỗi lần điều chỉnh trong cùng một phiên bản cũng rất có giá trị quản trị. Cụ thể, mỗi lần điều chỉnh cho biết dự án đã thay đổi cách làm như thế nào. Mục đích là thích ứng với thực tế.
Phiên bản ngân sách là gì?
Phiên bản ngân sách là một bản ngân sách đã được phê duyệt. Bản này gồm các khoản mục và tổng giá trị. Trong cùng một phiên bản, tổng giá trị không đổi. Tuy nhiên, cơ cấu giữa các khoản có thể được điều chỉnh và lưu lại từng lần. Khi tổng giá trị thay đổi và được phê duyệt lại, doanh nghiệp tạo một phiên bản ngân sách mới.
Khi tổng ngân sách thay đổi, đó là một biến động lớn
Nếu ngân sách từ 82 tỷ tăng lên 85 tỷ, câu chuyện đã khác. Lúc này, đây không còn là việc Ban quản lý dự án tự điều chỉnh phương án. Việc tự điều chỉnh chỉ diễn ra trong giới hạn đã được giao. Thực tế, tổng nguồn lực cần cho dự án đã thay đổi. Do đó, đây phải được xem là một biến động quản trị quan trọng.
Tổng ngân sách có thể thay đổi vì những nguyên nhân nào?
Cụ thể, thay đổi này có thể xuất phát từ bảy nguyên nhân sau:
- Phạm vi dự án thay đổi.
- Thiết kế thay đổi.
- Giá biến động lớn.
- Tiến độ bị kéo dài.
- Khối lượng tăng.
- Biện pháp thi công thay đổi.
- Dự án gặp những rủi ro chưa được dự kiến ban đầu.
Vì vậy, doanh nghiệp không nên chỉ cập nhật lại con số ngân sách.
Ai cần tham gia đánh giá khi tổng ngân sách thay đổi?
Thay vào đó, cần đánh giá lại tổng ngân sách với sự tham gia của các bộ phận chuyên môn. Cụ thể, đó là Ban quản lý dự án, Kiểm soát chi phí, Kỹ thuật và Mua hàng. Ngoài ra, còn có Hợp đồng, Tài chính – kế toán và Ban lãnh đạo.
Mục tiêu của việc đánh giá là trả lời được năm câu hỏi sau:
- Vì sao cần tăng hoặc giảm ngân sách?
- Có phương án nào khác để vẫn giữ ngân sách cũ không?
- Phần thay đổi có được bù đắp bằng doanh thu không?
- Tác động đến lợi nhuận và dòng tiền thế nào?
- Có cần điều chỉnh lại kế hoạch thực hiện dự án hay không?
Chỉ sau khi các câu hỏi này được làm rõ, tổng ngân sách mới nên được phê duyệt lại.
Vì sao phải quản lý theo phiên bản?
Trước hết, quản lý theo phiên bản giúp doanh nghiệp nhìn được hai điều rất quan trọng. Điều thứ nhất là cách Ban quản lý dự án thay đổi chiến lược thực hiện. Dù vậy, giới hạn ngân sách vẫn được giữ. Điều thứ hai là thời điểm dự án đã vượt ra ngoài giới hạn ban đầu. Khi đó, dự án cần một quyết định quản trị ở cấp cao hơn.

Ngược lại, nếu chỉ giữ một con số ngân sách hiện tại, hai câu chuyện này sẽ bị trộn lẫn. Khi đó, lãnh đạo không biết phần thay đổi nào do dự án chủ động tối ưu cách làm. Ngoài ra, lãnh đạo cũng không biết phần nào do một biến động lớn. Biến động này buộc doanh nghiệp phải điều chỉnh lại ngân sách.
ECONS cần thể hiện rõ hai cấp độ thay đổi này
Theo hướng quản trị, ECONS nên cho phép theo dõi hai chuỗi sau. Trước hết là chuỗi dành cho thay đổi cơ cấu trong cùng một phiên bản.
→ Ngân sách được duyệt
→ Các lần điều chỉnh cơ cấu trong cùng phiên bản
→ Lý do và phương án thực hiện mới
→ Tổng ngân sách vẫn giữ nguyên
Tiếp theo là chuỗi dành cho trường hợp có biến động lớn.
→ Đề xuất thay đổi tổng ngân sách
→ Đánh giá của các phòng ban chuyên môn
→ Phân tích tác động đến lợi nhuận và dòng tiền
→ Phê duyệt lại
→ Tạo phiên bản ngân sách mới
Như vậy, ngân sách không chỉ là một bảng số. Ngân sách còn phản ánh quá trình Ban quản lý dự án điều hành. Đó cũng là quá trình thích ứng và ra quyết định trong suốt vòng đời dự án. Thay đổi cơ cấu ngân sách cho thấy dự án đang thay đổi cách làm. Thay đổi tổng ngân sách cho thấy doanh nghiệp cần xem xét lại một quyết định lớn.
Từng nội dung gắn với một vấn đề đã nêu
Trước hết, ECONS hướng tới ghi lại từng lần điều chỉnh cơ cấu. Mỗi lần ghi kèm lý do và phương án thực hiện mới. Nhờ vậy, giảm vật tư và tăng thầu phụ trong 82 tỷ đồng không bị lẫn với biến động lớn.
Tiếp theo, với đề xuất tăng lên 85 tỷ, ECONS hướng tới để các phòng ban chuyên môn đánh giá. Các phòng ban này phân tích tác động đến lợi nhuận và dòng tiền trước khi phê duyệt lại. Sau đó, doanh nghiệp tạo phiên bản ngân sách mới.
Bên cạnh đó, bài “Kiểm soát chi phí dự án xây dựng không bắt đầu ở kế toán – mà bắt đầu trước khi tiền được chi” bàn thêm về việc kiểm soát trước khi tiền được chi.
ECONS – Giải pháp quản trị toàn diện ngành xây dựng
Thay đổi cơ cấu ngân sách cho thấy dự án đang thay đổi cách làm.
Thay đổi tổng ngân sách cho thấy doanh nghiệp cần xem xét lại một quyết định lớn.
Xem thêm các phân hệ của ECONS
Doanh nghiệp có thể truy cập trang chủ ECONS để xem mười hai phân hệ chuyên sâu ngành xây dựng. Cụ thể, các phân hệ này gồm ngân sách và kiểm soát chi phí.
Ngoài ra, còn có mua sắm và lựa chọn nhà cung cấp, cùng vật tư và kho công trình. Cuối cùng là hợp đồng và thanh toán của Chủ đầu tư.
Rà lại cách kiểm soát thay đổi ngân sách của dự án
Cụ thể, doanh nghiệp có thể chọn một lần điều chỉnh ngân sách gần nhất để xem lại. Khi đó, cần xác định đó là thay đổi cơ cấu hay thay đổi tổng ngân sách.
Nếu muốn nhận hướng dẫn kiểm soát thay đổi ngân sách, hãy trao đổi với đội ngũ ECONS.
Đăng ký tư vấn / đặt lịch demo: liên hệ hotline 0888 934 886, email info@giacat.vn hoặc truy cập econs.cloud.
———————-
THÔNG TIN LIÊN HỆ & ĐĂNG KÝ TRẢI NGHIỆM
Công ty Cổ phần Giải pháp Quản trị Greensys
- 146 Nguyễn Văn Trỗi, Phường Phú Nhuận, TP. Hồ Chí Minh
- Hotline: 0888 934 886
- Email: info@giacat.vn
- Website: greensys.vn | econs.cloud
